Blogg

«Through the graves the wind is blowing, freedom soon will come»

leonard-by-michael-putland

Foto: Michael Putland

«Neste gong vi skal på konsert skal vi sjå Leonard Cohen. Meg, deg og Jon Erik» sa eg til mamma då vi gjekk frå konserthuset i Oslo etter Patti Smith konserten i August. Slik blir det ikkje.

Eg kan ikkje hugse når eg vart introdusert til Leonard Cohen for fyrste gong. Han har alltid vore der. På kassett i bilen til farmor medan vi kjørte til Eid for å handle. I bakgrunnen på stereoanlegget til bestemor og bestefar når vi var der på kaffi. På full guffe med allsang i bilen med mamma. Som niåring var favorittsangane mine Suzanne og Everybody knows.

Det var gjennom Leonard Cohen at eg fann min forkjærleik for ord og poesi. Han kunne skrive ein enkel setning, bruke enkle ord, enkle bilder, men i sin unike og møysommelege kombinasjon var dei meir slagkraftige enn dei fleste våpen. Sangtekstane hans var ofte skrivne som dikt før dei vart til sangar. Med andre ord var poesien i musikken likestilt med musikken i poesien.

Som med min kjære David Bowie hadde Leonard nett gitt ut eit nytt album, eit kritikerrost album, då han døydde. Det var eit mørkt album. «You want it darker – we kill the flame» synger han. Eg får gåsehud og klump i halsen. Som med Bowies Black Star  føles Leonard Cohens You want it darker som ein slags forsoning med døden. Noko han sjølv ikkje la skjul på. Den 13. oktober, åtte dagar før You want it darker kom ut, vart det rapportert om korleis han hadde sagt til The New Yorker at han var klar for døden med ro i sinnet. Albumet reflekterer dette, med tungt ladde ord får vi ta del i Cohens siste musikalske og poetiske mesterverk.

Som med Bowie kjenner eg ein stor takksemd oppi sorga. Takksemd for alt vi har fått til no, og takksemd for at han, dei, gir oss ein avskjedsgåve – eit fare thee well. Sjølv om det er vondt å høyre Cohen synge «I’m leaving the table, I’m out of the game», er det noko vakkert i at musikken og poesien fulgte han til hans siste slutt. Som med Bowie var det ikkje over før det var slutt, og då dei såg slutten komme gav dei oss eit siste adjø. Desse avskjedane er ikkje noko ringare enn eit privilegium.

Leonard Cohen er død. Hans siste konsert er holdt, han siste sang sunge. Mannen bak orda er borte, men orda hans lever endå. For, som Shakespeare sa, «So long as men can breath or eyes can see / so long lives this and this gives life to thee».

 

Hav.

konfirmasjon_0060konfirmasjon_0063Eg får alltid heimlengsel på hausten. Med ein gong det byrjar å mørkne på kveldane byrjar eg å sakne havet og stormane og allværsjakkene. Sakne den vesle, rare staden ytterst på kartet. Staden med ein klimatisk allmenntilstand som hadde fått heile Oslo og austlandet til å trykke på panikknappen og rope ekstrem ekstremværsvarsel. Det vi frå havet berre kallar ein heilt vanleg tysdag.  Eit vær der folk ler om du har paraply. For kva godt hjelper ein paraply når vinden går 27 meter i sekundet og det regnar vertikalt? Så eg saknar havet og vinden. Og fjella. Saknar staden der vi bærer stormen med stolthet i hjartet. Tenker at eg må prøve å få til å komme meg heim ei helg. Komme meg på eit skranglete widerøfly og landet i fjellskrenten på Sandane. Sjå på austlendingane som så tydleg aldri har tatt den flyruta før og som trur at vi styrtar inn i fjellveggen når vi går inn for landing. Det går bra. Det går alltid bra. Tåke og vindkast til tross. Og når flyet endeleg har landa og føta er planta på bakken og lufta er så rein at det nesten river i nasebora. Når ein set seg i bilen og kjører ned mot ferja og ein veit nøyaktig om ein kjem til å rekke den eller ei, og det går heilt fint dersom ein må vente. Når ein har kjørt gjennom den eviglange tunnelen mot Eid. Når ein stoppar på Mega for å handle inn fordi der er det beste tilbodet i distriktet, så og sei. Å kjøre rett fram mot slutten av kartet. Mot havet. Rett forbi huset til farmor. Gamlehuset vi budde i for lenge sidan. Vidare. På det som må vere den mest behagelige vegstrekninga i verda. Når naturen endrar seg til det meir og meir rurale, og været til det meir og mei brutale. Når dei bratte fjella står i herleg og sublim kontrast til det opne og nådelause havet. Når vi parkerar på tunet og alt ein ser er hav og himmel og rå natur. Og vinden river i ein så hardt at ein berre må raske seg i hus. Men fyrst, berre i eit lite nanosekund, så står ein der. På tunet. Og ser på havet og bølgene som brusar kvitt mot skjæra i det ellers svarte vatnet – og ein trekker pusten inn. Lar vinden rive ein i håret medan regnet piskar ein andletet. I eit bittelite nanosekund står ein der, som lamslått og lar været skylleover ein medan ein blir overtatt av ein velkjent følelse og fornemmelse om at det er godt å vere tilbake. Tilbake til byrjinga. Til der ein alltid høyrer heime.

Åtte ting dei siste fire månadane

sommaren

  1. Leverte bacheloroppgåva mi. Det gjekk ganske bra. Bra nok til at eg feira det heile tre gongar. Alle gongane innehaldt eit kriminielt volum av prosecco i svale seinvårsnetter.
    .
  2. Tok ordentleg ferie for fyrste gong på fem år og reiste på chartertur til Bulgaria. Fordreiv dagtida på stranda ved dødehavet medan eg las Stillitsen av Donna Tartt. Kveldane forsvann i raudvinsrus og kjederøyking på hotellbalkongen og i bittesmå, harry tikibarar ved strandkanten der bartendarane sa værsågod og hei på deg.
    .
  3. Reiste heim til havet og dansa meg gjennom Malakoff festivalen. Satt i ein gigantisk strandstol i eit partytelt med folk eg trur eg har kjent for alltid og hadde allsang til Svelekameratane til det var morgon att. Når natt var blitt morgon og morgon igjen kveld sto eg som paralysert framst ved hovudscena og berre  stirra på Iggy Pop som hoppa opp og ned som ein viril 17 åring medan han sang at han skulle gje meg kroppen og sjela si.
    .
  4. Tok bussen til Valdres for å drikke raudvin, bade i ferskvatns elva Begna og klarne tankane.
    .
  5. Sa midlertidig adjø til det humanistiske fakultet for å lære litt meir om organisasjonar, makt, ledelse og administrasjon og slikt. Innsåg raskt at SV på ingen måte er det samme som HF og at statsvitskap og sosiologi er veldig ulikt kunsthistorie og literatur. Innsåg i samme slengen at “forandring fryder”  ikkje berre er eit teit ordtak.
    .
  6. Fekk besøk av mamma. Vi hadde billettar til Patti Smith på konserthuset. Der drakk vi øl og såg Patti framføre Ginsberg dikt til musikk, synge bursdagssongen til sonen sin Jackson (som var step-in for Lenny Kaye og hadde fødselsdag (han er oppkalla etter Jackson Pollock – som forøvrig er Patti Smith sin favorittkunstnar)). Eg går endå rundt i ein euforisk Patti-rus.
    .
  7. Brukte siste helga før skulestart til å møte gamle venner i nye leiligheter for å drikke prosecco og spele monopol til klokka tre på natta.
    .
  8. Summa summarum; har det jamnsnittleg ganske okei. Til tross for at bursdagsplanten eg fekk av Skjeggasen til 24 årsdagen nesten døydde i løpet av fellesferien og er på intensiv rehabiliteringsprogram (det blir vel til at eg kjøper ein ny og latar som ingenting).

Yayoi Kusama og den sjølvutslettande repetitive kunsten.

Processed with VSCO with a1 preset

Processed with VSCO with a4 preset

Processed with VSCO with b4 preset

Processed with VSCO with b4 preset

Processed with VSCO with a5 preset

Processed with VSCO with a5 preset

Den siste dagen i mars tok vi 151 bussen til Høvikodden for å sjå Henie-Onstad senteret si utstilling med Yayoi Kusama. Vi fekk fyrst ein omvist gjennomgong av utstillinga, før vi fekk gå litt kring å sjå sjølv. Det var mykje repetisjon, mykje fallos og generelt mykje kropp, mange prikkar og store inntrykk.

Mine personlege favorittar i utstillinga var repetisjonsmaleriet Stillehavet (1960), eit av dei mange infinity bilda til Kusama.Eg likte også svært godt installasjonen fallosenga og performance filmen Self-Obliteration (1967). Utstillingas siste rom er også verkeleg verdt å nemne. Det var ved utstillingsstart eit heilt kvitt rom. Kvite tak, kvite veggar, kvite møblar. Når ein kjem inn i rommet skal ein velge seg eit prikkeklistremerke av valfri størrelse og farge. Så skal ein finne eit ledig område i rommet og klistre sin prikk på. Såleis blir ein sjølv ein del av kunstverket. Kusama har sjølv uttalt at prikkar (som ho er så kjend for) representerar menneska. Vi er alle ein prikk blant mange prikkar som forsvinner i mengda. Nokre større andre mindre. Obliteration Room, som rommet heiter, er sjølvsagt no blitt eit prikkeinferno.

Det er forøvrig også interessant at rommet heiter Obliteration Room. Det gjer at ein som betraktar blir bevisst på sin eigen aktive del i rommet som eit kunstverk. Utan betraktarens prikk fungerarar ikkje kunstverket. Likevel, kvar prikk representerar eit menneske og for kvar nye blir den einskilde prikken borte. Betraktaren står til slutt att utsletta som unikum, men som ein ny del av eit heilskapleg kunstverk laga av massene. Vi blir ein del av Kusamas gjentagende, repetitive univers.

Å gå gjennom Henie-Onstad si utstilling av Kusama kjennest i grunn litt som å vere inne i sjølve hovudet hennar. Ein kjenner den maniske trangen til repetisjon på kroppen. Ein ser den overalt. Ein forstår kvifor ho har eit behov for å oversette den innvendige uroen og trangen til repetitive mønster i kunsten sin. Samstundes som blir ein også overvelda av å sjå på dei vanvittig store lerreta som er fyllte med bittesmå halvsirklar og sirklar i møysommeleg gjentaging til heile lerretet i seg sjølv nærmast er eitt med prikkar og halvsirklar. Det er ein streng kaotisk orden som regjererar overalt i Kusamas kunstnarisk verd.

Bussturen heim frå Høvikodden til Oslo blir gjerne i roleg, stille mentalutmattelse. Det er mange fargar og store inntrykk. Ein må på ein måte berre la det synke. Eg personleg har berre sett utstillinga denne eine gongen, men det ryktast at desto fleire gongar ein ser den, så opplever ein den litt annleis kvar gong. Utstillinga endar 15. mai, så der er heldigvis endå god tid.

Hanne Borchgrevink og sparsomhetens estetikk

Borchgrevink 1Borchgrevink 2

Bilder: Øverst til nederst: Solskinn (2000), Huset og Katten (2007), Skumring (2009), Ved foten av fjellet (2006), Sol på tak (2002). Kunstnar: Hanne Borchgrevink.

I førre veke tok vi toget til Lillehammer for å besøke Lillehammer Kunstmuseum. Der fekk vi omvisning av kurator Cecilie Skeide på den nye utstillinga av Hanne Borchgrevink sitt kunstnarskap. Utstillinga, som har vore planlagd i heile fem år, viser korleis Borchgrevink nøysomt har utvikla sin eigen særpregne form og stil dei siste 40 åra. Det er ei flott, gjennomtenkt og estetisk framstilling av eit kunstnarskap som rommar så mykje presisjon, fokus og forkjærleik for kunsten og maleriets autonomi.

Utstillinga er delt opp i fleire bildeseriar. Noko som tilfører ein god kronologi og verkar som eit vitnesbyrd av periodiske interesser og formal utvikling hjå kunstnaren. Dei fleste tenker nok på hus når dei tenker på Hanne Borchgrevink, då dette er det mest mala motivet ho har. Likevel er det ikkje huset som er kunstnarens faktiske hovudfokus. Utstillinga har det passande namnet “En form, en flate, en farge”. For det er nettopp dette Borchgrevink leikar seg med, perfeksjonerar og abstraherar. Formen, flata og fargen.

Der er ein streng klinisk presisjon og nøysomhet i bilda til Borchegrevink. Det er reine linjer og få omkretsande faktorar som regjerer. Det er formen og fargen sitt spel i kunstnarens særeigne perfekt uperfekte geometriske utforming som skal fange oss. Konnotasjonar til Kazimir Malevich sitt svarte kvadrat (Black Square, 1915) er hverken feil eller merkeleg. For der fins innslag av den samme strenge, geometriske abstraksjonen hos Borchgrevink som hjå Malevich sin avantgarde. Ein liknande idé om maleri som maling på lerret, som form og farge på ei flate.

Alt for sjeldan får norske kunstnarar den merksemda og mediedekninga som dei fortjenar nasjonalt som internasjonalt. Endå meir sjeldent skjer det, dessverre, at det internasjonalt blir satsa på promotering av kvinnelege kunstnarar. Då er det fint å tenke på at nettopp denne utstillinga kom som følger av boka Hanne Borchgrevink – Sparsomhetens Estetikk skriven av kurator Cecilie Skeide i samband med Erlend Hammer. Boka er utgjeve av det tyske kunstforlaget Arnoldsche Art Publishers og er både å finne på norsk og engelsk. Denne satsinga på utstilling og publisering av Borchgrevink sine verk og på ho som levande og aktuell kunstnar i samtida er interessant, spennande og naudsynt. Skeide sin kuratering og framstilling av Borchgrevink sine verk er visuelt spennande og samtidig anerkjennande og prega av den samme strenge presisjonen i kunsten som visast. Det er ei utstilling ein bær med seg vidare og som opnar opp for ein vidare interesse for kunsten og kunstnaren utover det som er utstilt. På mange måtar er det ei utstilling som i seg sjølv åleine er grunn nok til å ta turen til Lillehammer.

Boka til Skeide, Hanne Borchgrevink – Sparsomhetens Estetikk, er få kjøpt blant anna på Adlibris si heimeside og står på toppen av ønskelista mi.

Ironisk distanse. På ein måte.

12355b3356f7018a3013c50909afd6a1

 

Skisse av Francoise Gilot, Picasso, Ukjent år.

Det føles litt statisk å skulle blogge att. Sjølve tanken om å starte opp igjen er noko som har vore omtala ei stund, men det var så mykje som berre kjendes feil. Som det å blogge på eit domene ved namn Imaginary Pixies. Riktig den gong då eg var 19 år og forelska i havet og Jane Eyre og naiv og blåaugd og tiltrukken av alt som høyrdes fint ut. Feil i dag. Sjølv om eg forsåvidt endå elskar både havet og Jane Eyre. Eg er ikkje interessert i å vere den jenta som skryter av moleskinebøkene sine, har orkidè i karmen og drikker oolong te på kvelden. Ikkje at det er noko som helst gale med å vere eller gjere slikt. Men visse ting meiner eg ein vekser frå seg. Det har i alle fall eg gjort. Eg likar jo ikkje te ein gong.

Kanskje er det difor det er så strevsomt for meg å blogge. Fordi den personen og stilen eg har vore fortruleg med, og var fortruleg med i fleire år, ikkje lenger er representativt for mitt vesen i dag? Ordet blogging har generelt dei siste åra fått ein litt klein konnotasjon for meg og eg har falt heilt ut av alt eg ein gong var del av eller oppdatert på. Eg forheld meg kritisk til om eg faktisk ønsker å bli ein del av det igjen. Likevel, her er eg.

Eg er ikkje så frykteleg interessert i å dele alt med alle. Tanken på at folk ikkje heilt veit kva som foregår i livet mitt er eg godt fortruleg og komfortabel med. Noko som forsåvidt vart veldig tydleg den siste perioden eg blogga på Imaginary Pixies.

Derimot kan eg gjerne fortelle om korleis eg har flytta frå bøttekottet mitt på Carl Berner til ein lys og romsleg leileghet på Sagene. Om korleis vi har forbod mot orkidèar (og til ein grad også roser), men vi har tulipanar i karmen og grønne plantar overalt. Stova er nærmast ein jungel.

Eg kan fortelle at eg jobbar som resepsjonist ved sida av skule og frilans, for det er faktisk umogleg å overleve på stipend og varierande frilansinntekter. Tru meg. At eg avsluttar ein bachelor innan estetiske studier og kunsthistorie no denne våren, og at eg ikkje har peiling på kva eg skal skrive om i bacheloroppgåva mi. At det på facebook står at eg er saman med eit fint mannfolk med skjegg som forskar på kreft. Dette er forsåvidt heilt korrekt og ikkje meir å sei noko om utover det. At eg sørger kraftig over David Bowie sin død. At eg meiner det er heilt forsvarleg å danse foran speilet til Vengaboyz på ein mandagskveld. Uavhengig av alder.

At eg likar å lese Morgenbladet og A-magasinet, då det får meg til å føle meg både sofistikert og kultivert. Ibsen sin idè om livsløgnen lenge leve (er mitt motto og slik eg forsvarar alle mine feil og manglar). At eg syns kaffien smakar best på morgonen og at den skal vere svart og sterk utan ekstra tull. At eg i stor grad meiner alle folk burde ta seg saman og skjerpe seg. Då meg sjølv kanskje meir enn nokon andre. At eg meiner det er sunt å hate litt og at folk generelt burde gi litt meir faen i alt og alle. Hadde eg vore med i ein realityserie hadde eg nok vore ho som surt og hovent henvendte seg til kamera og sa “I’m not here to make friends”. Til tross for (eller som ein konsekvens av?) dette trur eg på grensesetting, empati og folkeskikk. Med enkelte unntak. Det var vel kanskje alt. For no.